Tłumacz jest osobą, która dzięki znajomości co najmniej dwóch języków dokonuje przekładu tekstu pisanego bądź przekazu ustnego z języka źródłowego na język docelowy.
Tłumaczenie wymaga rozumienia tekstu lub przekazu tłumaczonego, ale również sprawnego wyrażania jego treści w języku, na który ma zostać przetłumaczony. Oprócz wysokich umiejętności językowych, profesjonalnego tłumacza powinna cechować umiejętność szybkiego uczenia się, jak również posiadanie wszechstronnej wiedzy, a przynajmniej dobre obeznanie w swojej specjalizacji. Tłumacz jest także osobą, która wzbudza zaufanie stron, którym umożliwia proces porozumienia się.
Tłumacz przysięgły jest to osoba zaufania publicznego, specjalizująca się w przekładzie dokumentów procesowych, urzędowych oraz uwierzytelnianiu obcojęzycznych odpisów takich dokumentów. Tłumacz przysięgły może również poświadczać tłumaczenia i odpisy wykonane przez inne osoby.
Wykonywanie zawodu tłumacza przysięgłego w Polsce reguluje Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego z dnia 25 listopada 2004 roku (Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2702), która obowiązuje od dnia 27 stycznia 2005 roku.
Do poświadczania tłumaczeń oraz poświadczania odpisów pism tłumacz przysięgły używa pieczęci, zawierającej w otoku jego imię i nazwisko, a w środku wskazanie języka, w zakresie którego ma uprawnienia do tumaczenia oraz pozycję na liście tłumaczy przysięgłych. Na wszystkich poświadczonych dokumentach, które wydaje tłumacz przysięgły, wymienia się pozycję, pod którą tłumaczenie lub odpis są odnotowane w repertorium tłumacza. Tłumaczenie przysięgłe powinno zawierać stwierdzenie, czy sporządzono je z oryginału, czy też z tłumaczenia lub odpisu. Tłumacz przysięgły wykonuje również tłumaczenia ustne na potrzeby organów państwowych takich jak sądy, policja, prokuratura.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości określa wynagrodzenie tłumaczy przysięgłych za czynności na rzecz organów państwowych. Lista wszystkich tłumaczy przysięgłych w Polsce znajduje się na stronach internetowych Ministerstwa Sprawiedliwości.
Warunki do uzyskania uprawnień tłumacza przysięgłego
Wg ustawy tłumaczem przysięgłym może zostać osoba fizyczna, która:
- ma obywatelstwo polskie albo obywatelstwo jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub, na zasadach wzajemności, obywatelstwo innego państwa;
- zna język polski;
- ma pełną zdolność do czynności prawnych;
- nie była karana za przestępstwo umyślne, przestępstwo skarbowe lub za nieumyślne przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu obrotu gospodarczego;
- ukończyła magisterskie studia wyższe na kierunku filologia lub ukończyła magisterskie studia wyższe na innym kierunku i studia podyplomowe w zakresie tłumaczenia, odpowiednie dla danego języka;
- złożyła z wynikiem pozytywnym egzamin z umiejętności tłumaczenia z języka polskiego na język obcy oraz z języka obcego na język polski, zwany dalej “egzaminem na tłumacza przysięgłego”.
Egzamin przeprowadzany jest przed Państwową Komisją Egzaminacyjną pod patronatem Ministra Sprawiedliwości i składa się z dwóch części:
- tłumaczenia pisemnego, z języka polskiego na język obcy oraz z języka obcego na język polski;
- tłumaczenia ustnego, z języka polskiego na język obcy (tłumaczenie konsekutywne) oraz z języka obcego na język polski (tłumaczenie a vista).
Egzamin uważa się za zdany w przypadku uzyskania pozytywnych ocen z obu części.
Tłumacz przysięgły, który nabył uprawnienia do wykonywania zawodu i został wpisany na listę tłumaczy przysięgłych, składa wobec Ministra Sprawiedliwości ślubowanie wg następującej roty:
“Mając świadomość znaczenia moich słów i odpowiedzialności przed prawem, przyrzekam uroczyście, że powierzone mi zadania tłumacza przysięgłego będę wykonywać sumiennie i bezstronnie, dochowując tajemnicy państwowej i innej tajemnicy prawnie chronionej oraz kierując się w swoim postępowaniu uczciwością i etyką zawodową”.
Tłumacze przysięgli, którzy uzyskali uprawnienia na podstawie przepisów poprzednich, stali się tłumaczami przysięgłymi w rozumieniu obecnej ustawy z dnia 25 listopada 2004 pod warunkiem wpisu, na swój wniosek, na listę tłumaczy przysięgłych.
Warsztat pracy tłumacza:
- komputerowy edytor lub inne narzędzie pozwalające na szybką i fachową edycję oraz korektę tekstu
- elektroniczne narzędzia wspomagające tłumaczenie, takie jak programy kompyterowe: Wordfast, Trados czy Google Translator Toolkit
- dostęp do Internetu
- słowniki jedno- i dwujęzyczne, ogólne oraz specjalistyczne, techniczne
- literatura fachowa z zakresu specjalizacji, podręczniki
- teksty równoległe i modelowe
- dostęp do grona ekspertów w danej dziedzinie, w razie koniecznej jest konsultacji
- kanał komunikacji pozwalający na przyjmowanie i wykonywanie zleceń (telefon, fax, email)
Doskonała i stale uzupełniana kompetencja językowa oraz zdobywana latami praktyka jest najważniejszym elementem wartsztatu profesjonalnego tłumacza.
Na całym świecie 30 września jest obchodzony Międzynarodowy Dzień Tłumacza. W dniu, w którym są imieniny Hieronima. Za patrona tłumaczy został uznany św. Hieronim – tłumacz Biblii.
Język kataloński stanowi język urzędowy w Katalonii i na Balearach. Używany jest także w Aragonii i w comarce Carche we wspólnocie autonomicznej Murcji. W Walencji, używany jest wariant języka katalońskiego – walencki. W katalońskiej prowincji Lleida, w gminach doliny Arán, obowiązuje język aranejski, wariant języka oksytańskiego.
Języka hiszpańskiego, jako języka urzędowego używa się w nastepujących krajach: